Professor Dr. Speeckaert

“Ook met psoriasis kunnen mensen een normaal leven leiden”

Psoriasis is een chronische aandoening die het immuunsysteem ontregelt. Tekst en uitleg door professor Dr. Reinhart Speeckaert, dermatoloog aan de gespecialiseerde psoriasisraadpleging van UZ Gent.

Zo’n 2 tot 3% van de Belgische bevolking krijgt te maken met psoriasis.¹ Kun je om te beginnen toelichten wat het precies is?

De eenvoudige definitie van psoriasis is dat het afweersysteem overactief wordt en ontstekingsreacties in het lichaam in gang zet. Die overactiviteit blijkt onder andere uit het feit dat de huidcellen zich veel sneller delen en vernieuwen. Normaal duurt zo’n cyclus ongeveer 28 tot 40 dagen, maar bij psoriasis is dat amper drie tot zeven dagen. Daardoor zijn er te veel huidcellen, zodat de huid verdikt en schilfert. Ze wordt rood en er ontstaan plekken die gepaard kunnen gaan met jeuk, bij de ene persoon meer dan bij de andere. Die plekken kunnen voorkomen op het hele lichaam. De meest typische plaatsen zijn de strekzijden, dus de buitenkant, van de ellebogen en de knieën, maar de plekken kunnen ook opduiken op de onderrug en romp. Ook de hoofdhuid en de nagels of de handpalmen en voetzolen kunnen getroffen worden, net als de schaamstreek.

Over de oorzaken bestaan nogal wat misverstanden. Hoe ontstaat psoriasis precies?

Het ontstaan is een samenspel van factoren. Psoriasis behoort tot de immuunziekten die vaker voorkomen en is niet besmettelijk. Er is onder andere een genetische factor: we weten dat de kans groter is dat iemand psoriasis krijgt als het al in de familie voorkomt. Dat de ziekte tot uiting komt, kan door verschillende factoren, zoals stress of bepaalde infecties. Zo kan een bepaalde vorm van keelontsteking een eerste opstoot van de symptomen in gang zetten. Hetzelfde geldt voor sommige geneesmiddelen, maar ook huidbeschadigingen kunnen psoriasis doen ontstaan. Dat heet het fenomeen van Koebner. Zo kan psoriasis ontstaan op de plek waar een tattoo werd gezet. Daarnaast weten we dat overgewicht, roken en alcohol een rol kunnen spelen bij opstoten, omdat ze ontstekingsprocessen in de hand werken.

Die chronische ontstekingsreacties beperken zich niet altijd tot de huid, waardoor psoriasis gelinkt is aan een aantal andere aandoeningen.

Dat klopt. Naast obesitas kan psoriasis gepaard gaan met andere metabole aandoeningen, van de stofwisseling dus, zoals diabetes. Andere aanverwante problemen treffen de bloedvaten. Dat komt omdat de ontstekingsreacties de bloedvaten en slagaders sneller kunnen doen dichtslibben, wat het risico van hart- en vaatziekten doet toenemen. Al die factoren moeten we nauwgezet opvolgen, zodat we patiënten kunnen helpen hun levensstijl aan te passen. Los daarvan wordt psoriasis in verband gebracht met andere immuunziekten als psoriasis artritis en darmziekten, zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa.

Die complexiteit maakt een grondige diagnose en een multidisciplinaire, globale behandeling zoals jullie die hier in UZ Gent aanbieden essentieel. Bestaat er een standaardaanpak voor iedereen? Hoe wordt de keuze voor een bepaalde behandeling in de praktijk bepaald?

We hebben hier inderdaad een specifieke raadpleging voor psoriasis. Er is regelmatig overleg waar verschillende specialismen zoals dermatologie, reumatologie en gastro-enterologie samenwerken. Specifiek voor psoriasis zijn er meerdere manieren om de symptomen onder controle te krijgen, zodat de patiënten een normaal leven kunnen leiden. Je kunt ze opdelen in verschillende categorieën. De eerste omvat de lokale behandelingen van de plekken, met behulp van crèmes en zalven met cortisone. Bij beperkte plekken is dat een zeer waardevolle optie. Als de plekken ernstiger zijn, hebben we andere behandelingen die volgens een vast traject voorgeschreven worden. Een eerste optie is lichtbehandeling in UVB-cabines bij de dermatoloog. Daarbij wordt gebruikgemaakt van zorgvuldig gedoseerde UVB-straling onder medische begeleiding. Die behandeling is veel veiliger dan blootstelling aan zonlicht of een zonnebank. Methotrexaat en ciclosporine zijn andere behandelingsopties: dat zijn middelen die je inneemt in een pilletje en die het afweersysteem vrij breed afremmen. Als deze drie stappen niet of onvoldoende helpen, kunnen we op basis van het afgelegde behandelingstraject, de ernst van de aandoening en de aanwezigheid van eventuele aanverwante aandoeningen, zoals psoriasis artritis, overschakelen op gerichte systeemtherapieën.

Wat zijn systeemtherapieën precies?

Systeemtherapie pakt de symptomen niet van buitenaf aan, maar werkt op het immuunsysteem en remt dat af waar dat nodig is, zonder het helemaal uit te schakelen. Er bestaan verschillende types en hoe verder het wetenschappelijk onderzoek vordert, hoe preciezer we weten wat we kunnen blokkeren zonder bijwerkingen. Ons arsenaal breidt voortdurend uit. Bij het bepalen van de behandeling die we gaan voorschrijven, vertrekken we altijd vanuit de individuele situatie van de patiënten. We houden rekening met eventuele andere aandoeningen, zoals psoriasis artritis en mogelijke interacties met andere medicatie. Daarnaast kijken we ook naar de praktische haalbaarheid en de verwachtingen van de patiënten: die kunnen sterk verschillen. Die zorgvuldige analyse is een absolute voorwaarde om ervoor te zorgen dat patiënten de voorgeschreven behandeling ook volgen en blijven gebruiken. Via onze specifieke raadpleging kunnen we onze patiënten vervolgens optimaal begeleiden en opvolgen, mede dankzij onze gespecialiseerde verpleegkundigen die helpen bij het opstarten en opvolgen van de therapie.

Wat voor tips zou je meegeven aan mensen die geconfronteerd worden met psoriasis?

Wees alert en wacht niet om naar de dokter te gaan, want hoe sneller we behandelen, hoe beter dat is. We kunnen psoriasis niet genezen, maar we kunnen de ziekte meestal wel zeer goed onder controle krijgen. Er zijn meerdere opties. Mensen weten dat niet altijd of hebben vooroordelen en die zitten soms de meest aangewezen behandeling in de weg. Verder is het belangrijk om gezond te leven: evenwichtig eten, regelmatig bewegen, stress vermijden en mentaal evenwicht zoeken. Misschien ook goed om te weten is dat patiënten met vragen terechtkunnen bij het Fonds Chronische Huidziekten² dat fonds zet volop in op informatie en organiseert daartoe ook activiteiten.

Een laatste woord?

De behandeling van psoriasis is de afgelopen jaren sterk geëvolueerd. Vandaag kunnen we veel mensen effectief volledig klachtenvrij krijgen, op voorwaarde dat ze zich laten opvolgen, hun therapie volgen en het voorgestelde traject doorlopen. De kans op bijwerkingen is met de moderne geneesmiddelen ook sterk verkleind. We zijn nu bezig met onderzoek waarbij we in het bloed bepaalde ontstekingsmerkers volgen om te kijken wie het best zal reageren op welk middel. Als we die testen op punt kunnen stellen, wordt dat de volgende grote doorbraak. Psoriasis is altijd een voortrekker geweest in onderzoek en dat blijft zo.

^©Janssen-Cilag NV, a Johnson & Johnson company – EM-209566 – Approval date: 11-2026 – vu/er Luc Van Oevelen, Antwerpseweg 15 -17, 2340 Beerse